Giáo viên không muốn mình là chiếc máy photocopy

Đã 2 năm đưa vào thực hiện tại các trường nhưng đến nay Thông tư 30 về đánh giá học sinh tiểu học vẫn bị phần lớn giáo viên “quay lưng”, mặc dù hơn ai hết chính họ là những người hiểu rõ tính nhân văn của thông tư này!

Thực hiện để đối phó

Trước phản ánh của nhiều giáo viên về bất cập của Thông tư 30, mới đây Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Hà Nội đã có công văn yêu cầu các Phòng GD&ĐT các quận, huyện và thị xã, các trường học phải có báo cáo về việc thực hiện đánh giá học sinh tiểu học. Sở dĩ có sự việc này là bởi thời gian qua, nhiều giáo viên than phiền vì bị “quá tải” khi thực hiện theo thông tư này. Thực tế thì không chỉ riêng ở Hà Nội mà nhiều thầy, cô giáo ở địa phương khác cũng đều ca thán.

Thông tư 30 của Bộ GD&ĐT bắt đầu áp dụng từ tháng 10-2014 với việc đổi mới việc đánh giá học sinh tiểu học không phụ thuộc hoàn toàn vào điểm số.

Theo quy định của thông tư thì trong đánh giá thường xuyên, giáo viên nhận xét bằng lời nói trực tiếp với học sinh hoặc viết nhận xét vào phiếu, vở của học sinh về những kết quả đã làm được hoặc chưa làm được. Việc đánh giá bằng điểm số chỉ được thực hiện thông qua bài kiểm tra giữa và cuối kỳ học. Học sinh sẽ được tổng hợp đánh giá trên cơ sở theo dõi mức độ nhận thức, kỹ năng và điểm số của các bài kiểm tra cuối kỳ.

Thế nên ở thời điểm “ra đời”, Thông tư 30 được kỳ vọng sẽ đánh dấu bước ngoặt trong giáo dục khi cởi bỏ được áp lực điểm số cho học sinh. Tuy nhiên, khảo sát mới đây từ Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam ở một số tỉnh, thành cho thấy còn quá nhiều bất cập trong quá trình thực hiện thông tư này.

Báo cáo từ Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam khi làm khảo sát đối với các giáo viên tiểu học ở 5 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Hải Dương, Phú Thọ, Hòa Bình, Đà Nẵng cho thấy: Có 95,2% số giáo viên khi được hỏi đều khẳng định việc thực hiện đánh giá học sinh theo Thông tư 30 khiến giáo viên vất vả hơn rất nhiều, nhất là với giáo viên ở vùng nông thôn. Việc phải đánh giá học sinh theo phương pháp nhận xét này khiến giáo viên mất quá nhiều thời gian, bởi sĩ số học sinh thì đông mà để tìm từ ngữ diễn đạt chính xác cho từng trường hợp và không trùng lặp là điều không hề dễ dàng. Điều này dẫn đến hiện tượng giáo viên tìm cách đối phó bằng những lời nhận xét “dập khuôn”.

giao vien khong muon minh la chiec may photocopy
Học sinh tiểu học

Ví mình chẳng khác gì chiếc máy photocopy khi phải chép những câu nhận xét na ná nhau vào sổ nhận xét của học sinh. Có giáo viên còn chuẩn bị cả một bản mẫu rồi post lên diễn đàn “hỗ trợ” các giáo viên khác. Cực chẳng đã, nhiều giáo viên còn nghĩ ra cách nhận xét bằng… con dấu. Những mẫu câu ngắn gọn chung chung như: Con làm bài tốt, cô khen; Con viết ẩu, chưa cẩn thận, cô phê bình; Con cần cố gắng hơn; Con cần làm lại bài… Dù biết những lời này “không nói lên được điều gì” nhưng nhiều giáo viên vẫn buộc phải làm vì không thể chi tiết hơn với một khối lượng sổ sách lớn như vậy.

Sự bất cập trong việc nhận xét, đánh giá học sinh là ở chỗ, không phải ngày nào giáo viên cũng có đủ thời gian để ghi nhận xét tất cả học sinh trong lớp. Đặc biệt ở các trường học ở tỉnh, thành phố lớn như: Hà Nội, TP HCM thì mỗi lớp học  rất đông, sĩ số thường 40-60 học sinh/lớp.

Chưa kể những giáo viên giảng dạy các môn học năng khiếu như: Thể dục, Họa, Nhạc thì số sổ sách phải ghi nhận xét từ 750 đến 1.000 học sinh mỗi đợt, bởi mỗi giáo viên năng khiếu này phải phụ trách 10-15 lớp. Áp lực về thời gian, công việc khiến trung bình mỗi ngày giáo viên chỉ nhận xét được 1/3-1/2 học sinh trong một lớp. Dù có thể để số học sinh chưa được nhận xét sang ngày hôm sau thì giáo viên vẫn phải quay vòng 2-3 ngày sau mới đến lượt. Như vậy, vô hình trung việc nhận xét, đánh giá kiến thức, kỹ năng cho 1 học sinh sẽ không được liên tục. Để rồi, với những câu nhận xét chung chung, không sát thì các bậc phụ huynh sẽ nhận được gì từ những cuốn nhật ký mà giáo viên của con ghi lại?

Gần đây khi tổng kết năm học 2015-2016, chị Phạm Thị Phương (Thanh Xuân, Hà Nội) lạ lẫm khi con mang về giấy khen với danh hiệu: Hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập môn Khoa học. Khi hỏi lại cô giáo chủ nhiệm của con thì chị mới biết, các con học tốt môn nào thì sẽ được khen ở môn đó. Vậy nên, có rất nhiều loại giấy khen như: Hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập và rèn luyện; Hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập môn Nhạc họa; Hoàn thành tốt nhiệm vụ học tập… Thực tế, trên tinh thần của Thông tư 30 thì học sinh hoàn thành tốt mặt nào thì khen mặt đó. Riêng học sinh có học lực trung bình thì giáo viên phải chọn mặt tốt của mỗi học sinh để đề xuất khen thưởng, thành thử nhiều lớp 100% học sinh được giấy khen.

Đừng làm hỏng ý tưởng mới

Có thể thấy, một thời gian dài nền giáo dục Việt Nam quay cuồng trong cơn bão điểm số. Tình trạng học chạy theo điểm số đã kéo tụt sự phát triển của giáo dục và đẩy nền giáo dục đi theo một hướng khác là chạy theo thành tích. Từ những học sinh mới cắp sách đến trường tới các bậc học cao hơn đều chạy theo điểm. Nên sự ra đời của Thông tư 30, quy định bỏ chấm điểm ở học sinh, tiểu học phần nào mang đến kỳ vọng mới khi nó thể hiện được giá trị nhân văn của một nền giáo dục vì học trò.

giao vien khong muon minh la chiec may photocopy
Con dấu mà giáo viên dùng để nhận xét học sinh

Cụ thể, Thông tư 30 yêu cầu giáo viên phải quan tâm thực sự tới từng học sinh  nghĩa là đề cao cá thể hóa trong dạy học. Dựa trên cơ sở vì sự tiến bộ của mỗi học sinh, đánh giá sự tiến bộ của học sinh nên sẽ không có sự so sánh các học sinh với nhau. Khi đánh giá học sinh tiểu học, Thông tư 30 yêu cầu phải nhận xét định tính hoặc định lượng về kết quả học tập, rèn luyện, sự hình thành và phát triển một số năng lực, phẩm chất của học sinh tiểu học.

Tuy nhiên, với yêu cầu này mà sĩ số học sinh trong một lớp luôn ở mức 40 thậm chí 60 học sinh/lớp như hiện nay thì giáo viên quá vất vả. Với các nước cũng áp dụng phương pháp này như Singapore, Nhật Bản… sĩ số chỉ 15-20 em.

giao vien khong muon minh la chiec may photocopy
TS Vũ Thu Hương, GV Khoa Giáo dục tiểu học, ĐH Sư phạm Hà Nội

Chỉ ra những mặt còn chưa hợp lý của Thông tư 30, TS Vũ Thu Hương, ĐH Sư phạm Hà Nội cho rằng: Thông tư 30 là một thông tư mở, trong đó mọi quyền quyết định đều do chính thầy cô giáo thực hiện. Tuy nhiên, giáo dục Việt Nam bao nhiêu năm nay đã đóng hoàn toàn trong những cái khung cứng nhắc từ đánh giá học sinh, giáo viên, ra đầu bài… nên khi buộc phải thay đổi thì các giáo viên còn ngỡ ngàng. Trong khi đó, Bộ GD&ĐT lại vội vàng trong quá trình thực hiện khiến các trường không kịp bắt nhịp, đó là lý do để mọi thứ rối tung lên.

Vì vậy, theo TS Vũ Thu Hương, để Thông tư 30 được áp dụng tốt vào môi trường giáo dục Việt Nam thì trước hết cần giảm sĩ số học sinh trong một lớp học. Tiếp theo đó đội ngũ giáo viên phải được tập huấn về thông tư một cách kỹ càng bởi các chuyên gia. Cần có sự phân biệt, trình độ ở từng vùng miền, ở các khu vực kinh tế, vì đối với từng đối tượng phụ huynh thì dùng phương pháp khác nhau. Như ở miền núi thì rất nhiều bậc phụ huynh chưa biết chữ, nếu chỉ đánh giá theo nhận xét thì họ không nắm được về chất lượng học tập của con mình. Thêm nữa phải bổ sung thêm quy định về khen thưởng, đánh giá đối với học sinh bởi dù đã qua 2 năm thực hiện thì đến cuối năm học này, rất nhiều trường vẫn loay hoay trong việc đánh giá học sinh của mình.

Không phủ nhận, chủ trương tinh thần Thông tư 30, nhưng việc thực hiện thì cần có thời gian chuẩn bị thật kỹ, TS. Vũ Thu Hương khẳng định: “Ngoài việc tập huấn, hướng dẫn cẩn thận, chi tiết cho giáo viên thì Bộ GD&ĐT cũng không nên tạo áp lực với giáo viên, bởi quá trình thực hiện có hiệu quả là lâu dài”.

Huyền Anh

Nguồn: Năng lượng Mới số 527
Đánh giá bài viết.
T.Khoa – In ấn và Photo tại Đà Nẵng